Benzinden ve Motorinden Ne Kadar Vergi Alınıyor?

Benzinden ve Motorinden Ne Kadar Vergi Alınıyor: Akaryakıt vergileri devletlerin en önemli gelir kaynaklarından biridir.Özellikle son yıllarda kur farkı ve bir takım ekonomik gerekçelerle artan akaryakıt fiyatları, günlük tartışmalar içinde akaryakıttan ne kadar vergi alınıyor sorusunu da gündeme getirdi. İnsanlar benzinden ve motorinden hangi vergilerin alındığını, bu vergilerin akaryakıt satışı içindeki payının ne olduğunu merak etmeye başladı.

Bu yazımızda benzin vergisi olarak da bilinen akaryakıt vergilerinin neler olduğunu, bir litre benzinden alınan verginin ne kadar olduğu, benzindeki vergi oranları şeklinde kafalar takılan konuları inceleyeceğiz.

AKARYAKITTAN ALINAN VERGİLER HANGİLERİDİR?

Son yıllarda akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanma benzin, motorin ve LPG’nin satıl fiyatlarına da yansımış durumdadır. Öyle ki 2018 yılı itibariyle ülkemizde benzinin litresi 6 liranın çok üzerine çıkmış; benzer şekilde motorin de 6 liraya dayanmış durumdadır. Benzin ve motorinin üretimde ve ulaştırmada önemli enerji kaynakları olduğu dikkate alındığında, bu enerji kaynaklarının fiyatlarındaki artışın her türlü ürünün üzerine de zam olarak yansıyacağını ifade edebiliriz.  Dolayısıyla akaryakıt fiyatları aracımız olsun ya da olmasın hepimizi yakından ilgilendiriyor. Hal böyle olunca herkes benzin neden bu kadar pahalı, motorin fiyatları neden yüksek, benzinden hangi vergiler alınıyor gibi soruların cevabını araştırıyor.

Akaryakıtın fiyatını arttıran kalemleri aslında üç noktada toplayabiliriz: üretim maliyetleri, vergi, satıcının kârı.

Şimdi bu maliyetlerden benzin ve motorinden alınan vergilere yakından bakalım.

1- Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) 

Benzin ve motorinden alınan vergilerden biri özel tüketim vergisidir. Bu noktada kısaca ÖTV’nin ne olduğunu açıklamakta yarar vardır.

Özel tüketim vergisi, yaptığımız harcamalar üzerinden ya malın değerinin belirli bir oranında ya da belirlenen bir rakam şeklinde alınan vergidir. Bu vergi aslında gelir elde etmek amacıyla değil, toplumun ortalama standardının çok üzerinde yaşam süren kişilerden ve zararlı olan ürünlere çok rağbet edilmesini engellemek maksadıyla yani sosyal fayda amacıyla alınan vergidir. Yani ÖTV’de aslında bir caydırıcılık söz konusudur.Bu anlamda ÖTV uygulanan ürünler genelde lüks ürünler (mücevher, kürk, elmas, tekne…vs), sağlığa zararlı ürünler (alkol, sigara…vs) ve çevreye zararlı ürünler (benzin, motorin…gibi) üzerinde uygulanmaktadır.

Peki akaryakıtta (benzin, motorin ve LPG)  ÖTV nasıl uygulanıyor?

Ülkemizde motorin ve benzin gibi akaryakıt ürünlerinde Özel Tüketim Vergisi Kanunu’ndan kaynaklı olarak bir vergi uygulanıyor. Bu vergi maktudur. Yani ÖTV Kanunun sonunda ekli bulunan listede ne kadar vergi alınacağı açıkça yazılıdır. Bu cetvele bakıldığında en yüksek ÖTV benzinden, daha sonra da motorinden alındığı anlaşılmaktadır. Bu anlamda 2018 yılı Mayıs ayı itibariyle 95 Oktan Benzin’den 2,0424 TL özel tüketim vergisi alınmaktadır. Motorinden alınan özel tüketim vergisi 1,4871 TL’dir. LPG’den alınan ÖTV miktarı ise 1,5121 TL’dir.

Özel tüketim vergisi tüketiciye nasıl yansıtılıyor bir de buna bakalım. Şimdi aslında özel tüketim vergisinin mükellefi son tüketici yani aracına benzin-motorin-LPG alan kişi değil. Bu verginin mükellefi ilk ürünü teslim eden kişidir. Yani rafineridir. Rafineri şirketi, akaryakıtı üretti ve bunu alıcıya teslim edecek. İşte bu noktada ürünün maliyet fiyatına bir de alınması gereken vergiyi ekliyor. Yani örneğin ürünü 1 liraya satacakken, ekstra 20 kuruş eklemiş oldu. Dolayısıyla ürünü alan akaryakıt şirketi bu akaryakıtı 1,20 liraya mal etmiş oldu. Bu akaryakıtı satarken 1,20 kuruşa kendi karını ekleyecek ve bunun üzerinden de tekrar diğer vergi olan KDV’yi hesaplayarak satışını yapacaktır.

Ülkemizde akaryakıttan alınan ÖTV miktarları yıldan yıla hatta aydan aya ve dahası haftadan haftaya dahi değişiklik gösterebilmektedir. Bu nedenle ülkemizde yıllara göre akaryakıttan (benzin, motorin, LPG) alınan ÖTV oranlarını öğrenmek için buraya tıklayabilirsiniz.

2- Katma Değer Vergisi (KDV)

Benzin ve motorinden alınan bir diğer vergi ise katma değer vergisidir.

Katma Değer Vergisi, bir mal veya hizmet satın alındığında yaptığını harcama üzerinden belirli bir oran dahilinde alınan vergidir. Bu vergi de devletin en önemli gelir kalemleri arasında yer almaktadır. Zira içtiğimiz sudan kullandığımı elektriğe, yediğimiz ekmekten aldığımız peynire varana kadar aklınıza ne kadar ürün ve hizmet geliyorsa hepsinden KDV alınmaktadır. KDV bazı ürünlerde % 18, bazı ürünlerde % 8, bazı ürünlerde % 1 şeklinde uygulanabilmektedir. Örneğin katkı maddesi %5’i geçmeyen ekmeklerden %1 oranında KDV alınırken, bu oranı geçen ekmeklerden %8 KDV alınmaktadır. Buna karşın kitaptan %18 vergi alınmaktadır.

Akaryakıtta (benzin, motorin ve LPG) KDV nasıl uygulanıyor?

Ülkemizde benzin, motorin ve LPG üzerinden alınan KDV oranı % 18’dir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus KDV’nin akaryakıtın üretim maliyeti üzerinden hesaplanması değil, aksine ÖTV eklenmiş rakam üzerinden hesaplanması söz konusu olmasıdır. Buna verginin vergisini almak da denilmektedir. Örneğin benzinin rafineriden bir çıkış fiyatı bulunuyor. Bu çıkış fiyatının üzerine diğer maliyetlerle birlikte bir de maktu olarak alınan ÖTV ekleniyor. Yani “üretim maliyeti + ÖTV = yeni maliyet fiyatı” ile ürün akaryakıt istasyonuna geliyor.  Akaryakıt istasyonu da bu ürünün üzerine kârını koyuyor ve daha sonra ÖTV eklenmiş fiyat üzerinden %18 KDV hesaplanıyor. Böylece nihai tüketici aslında ÖTV’nin de % 18 KDV’sini ödemiş oluyor.

BENZİNDEKİ VERGİ ORANLARI

Benzin ve motorin aslında aynı vergilendirmeye tabidir. Her ikisinde de ÖTV ve KDV alınmaktadır. Dolayısıyla her iki akaryakıt içerisinde alınan vergilerin oranı bir birbirine çok yakındır. Bugün benzin ve motorinin yaklaşık %60’ı vergi olarak alınmaktadır.

AKARYAKITA ZAM GELDİ AMA FİYATLARA NASIL YANSIMADI?

Son günlerde haberlerde şöyle bir ifadeye rast geliyorsunuz. Akaryakıta zam geldi ama fiyatlara yansımadı. Peki zam yapılıp da zammın fiyata yansımaması nasıl olabiliyor?

Aslında burada yapılan alınması gereken verginin alınmamasıyla mümkün oluyor. Yukarıda akaryakıttan alınan vergilerden birinin ÖTV olduğunu ve ÖTV’nin de maktu yani belirli bir miktar olarak alındığını söyledik. Akaryakıta zam üretim aşamasında geliyor. Yani akaryakıt üretilirken petrol fiyatları ya da döviz artınca benzinin veya motorinin de fiyatı artıyor. Yani ürünün rafineriden çıkış fiyatı örneğin 1 lira iken 2 lira oluyor. Şimdi bu ürün ilk alıcıya teslim edilirken ÖTV ekleniyordu, İşte devlet gelen zam miktarı kadar ÖTV alacağından vazgeçince, zam da pompa fiyatına yansımamış oluyor.

Burada zammın akaryakıta yansıtılmaması suni bir çözüm olarak görülebilir. Çünkü devlet ÖTV alacağından vazgeçmeyip eski rakamlar üzerinden ÖTV almaya devam ederse akaryakıt fiyatları çok daha fazla artış gösterebilir.

AKARYAKIT FİYATLARININ ARTIŞI EKONOMİK HAYATIMIZI NASIL ETKİLER

Akaryakıt hayatımızın her alanını etkileyen enerji kaynaklarıdır. Dolayısıyla “benzine zam gelmiş, motorinin fiyatı artmış banane kardeşim, benim zaten arabam yok” demek çok yanlış bir yaklaşımdır. Çünkü söz gelimi İstanbul’da üretilen bir mal Mersin’e gelecekse bu ürün kamyonla taşınacak. Bu kamyon motorinle çalıştığına göre motorinin fiyatındaki her artış ulaştırma maliyetlerini arttıracak ve bu da ürünün fiyatına yansıyacaktır. Yani ürünü zamlı alacaksınız demektir.

Bugün üretilen ve Türkiye’nin dört bir tarafına dağıtılan ürünlerin neredeyse tamamı kamyon, tır gibi ağır tonajlı araçlarla taşınmaktadır. Diğer taraftan inşaat için kullanılan malzemeleri taşıyan araçlar akaryakıt ile çalışıyor. Bugün tarımda kullanılan traktör gibi araçlar akaryakıtla çalışıyor. Yani akaryakıt maliyet kalemi olarak ana unsuru oluşturmaktadır. Bu bakımdan özellikle benzine ve motorine gelen her bir zam, iğneden ipliğe her şeyde fiyat artışı anlamına gelecektir.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster

Bir cevap yazın