Devlet Banka Mevduat Hesaplarına El Koyar Mı?

Son günlerin en çok tartışılan konularından biri de “devlet banka hesaplarına el koyabilir mi” sorusudur. Gerçekten bu soruyu ekonomik kriz dönemlerinde çok sık duyarız. Sosyal medyada, sağda solda yapılan dost muhabbetlerinde veya ekonomiyle ilgili herhangi bir sohbette bu soruyu işitmemek neredeyse mümkün değildir. Özellikle günümüzün en popüler uygulamalarından biri olan sosyal medya hesaplarında devlet banka hesaplarına el koyacak, bankadaki paranızı çekin, seçimden sonra dolar patlayacak ve devlet ekonomik kriz nedeniyle bankadaki paralara el koyacak gibi mesnedi olmayan, tamamen uydurma paylaşımlarda bulunarak insanları panik havasına sokmaktadır.

Bu yazımızda devlet banka hesaplarına el koymasının mümkün olup olmadığını anlatalım.

Devlet Banka Hesaplarına El Koyar Mı?

Hemen sorunun cevabını verelim ve sonra da neden banka hesaplarına el konulamayacağını da açıklayalım. Devlet banka hesaplarına el koyamaz. Bırakın bugünü ülkemizin geçirdiği en kötü dönemlerde dahi banka hesaplarına el koyma uygulaması olmamıştır. Dahası devletin banka hesaplarına el koymasını geçin aksine devlet bankada bulunan mevduatlara güvence vermektedir. Yani devlet, banka batsa dahi 100 bin TL’ye kadar olan parayı devlet olarak ben size vereceğim diyor. 

Peki neden devlet banka hesaplarına el koyamaz? İşte o nedenler:

  • Ekonomik nedenler: Ülkemiz ekonomi modeli olarak liberal ekonomi modelini benimsemiştir. Bu modelde bankacılık sistemi son derece önemlidir. Eğer bankaların işleyişi bozulur ve bankalara olan güven sarsılırsa, bu ekonominin iflası anlamına gelecektir. Bu iflas öyle sıradan geçici bir kriz olarak düşünülmemelidir. Bankacılık işleyişinin bozulması, tüm para akışının ortadan kalkması anlamına gelecektir. Bu güvensizlik içinde kimse bankaya para yatırmayı ve banka üzerinden para gönderip almayı tercih etmeyecektir. Dolayısıyla banka paraya ulaşamayacağı için kredi sistemi çökecek demektir. Yani bankalar kimseye kredi veremeyecektir. Ekonomi içerisinde paranın akışı bozulduğunda piyasada para dönmeyeceği için işyerlerinin iflası da peş peşine gelecektir. Yani devletin banka hesaplarına el koyması demek geri dönülemez şekilde ekonominin bitirilmesi anlamını taşıyacaktır. Hiçbir devlet ve yönetim bunu göze alamaz.
  • Anayasadan Kaynaklanan Nedenler: 1982 Anayasası’nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı güvence altına alınmıştır. Mülkiyet, bir şeyin sahibi olma anlamındadır. Bu anlamda bankadaki para, mülkiyet hakkı kapsamındadır. 1982 Anayasası’nın 35. maddesi şunu söylemektedir: Herke mülkiyet hakkına sahiptir. Bu hak ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir. Şimdi diyeceksiniz ki bak mülkiyet hakkı sınırlanabilirmiş. Evet mülkiyet hakkı sınırlanabilir ama yine Anayasamızın 13. maddesinde bu sınırlamanın nasıl olacağı da açıklanıyor. 13. maddeye göre devlet, mülkiyet hakkını sınırlarken hakkın özüne dokunamaz, sınırlamayı kanunla yapabilir, ölçülü olmak zorundadır, demokratik toplum düzeni ve laik Cumhuriyet’in gereklerine uygun hareket etmelidir. Bankadaki paraya el konulması halinde hakkın özüne dokunulduğu ortadadır. Benzer şekilde böyle bir müdahalenin ölçülü olmadığı ve demokratik toplum düzeninin bir parçası olan ekonomi düzeninin ortadan kaldırıldığı tartışmasız şekilde açıktır. Bu konu bağlamında Anayasa’nın 15. maddesine göre sınırlama olabilir mi sorusunu cevaplayalım. Çünkü bu maddede savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen ya da tamamen durdurulabileceği düzenlemesi yer almaktadır. Ancak yine aynı maddeye göre bu durdurmanın mevcut durumla ölçülü olması ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi gerekiyor. Hemen belirtelim, bu maddeye dayanılarak da banka hesaplarına el konulamaz. Çünkü banka hesaplarına el konulduğunda mülkiyet hakkının kullanılması durdurulmuyor. Aksine hak ortadan kaldırılıyor. Yani paranız elinizde alınıyor. Ortada daha sonra kullanabileceğiniz bir para kalmıyor. Yani mülkiyet hakkı ortadan kaldırılıyor. Ayrıca mülkiyet hakkı bir insan hakkıdır. Bu hak AİHS gibi uluslararası anlaşmalara girmiştir. 
  • Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinden (AİHS) Kaynaklanan Nedenler: Banka hesaplarına el konulamamasının bir nedeni de AİHS’den kaynaklanıyor. Çünkü bu sözleşmeye göre herkes mülkiyet hakkına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. 

Devlet Banka Hesaplarına El Koyamazsa Ne Yapabilir?

Devletin banka hesaplarına el koyamayacağına ilişkin nedenleri tek tek sıraladık. Ama ekonomik kriz dönemlerinde devlet ne yapabilir sorusuna cevap verelim.

  • Devlet ekonomik tedbirler bağlamında kemer sıkma politikası olarak bilinen tasarruf modeline geçer. Böylece özellikle kamuda harcamalar sınırlandırılır. Kamu hizmetlerinde öncelikli hizmet uygulaması başlar.
  • Devlet mevcut vergileri arttıracak düzenlemeler yapabileceği gibi yeni vergiler de koyabilir. Bu anlamda kişilerin sahip oldukları mevcut varlıkların değerinin belirli bir kısmının vergi olarak alınması kararlaştırılabilir.

Hangi Bankalar Devlet Garantisi Altındadır?

Devletin banka hesaplarına el koyması konusu bağlamında hangi bankaların devlet garantisi altında olduğu hususunu açıklayalım. Çünkü devlet banka hesaplarına el koymayı bırakın, banka kapansa bile paranızı devlet olarak ben ödeyeceğim demektedir. peki devlet bu garantiyi hangi bankalar için vermekte olduğu sorusunu yanıtlayalım.

Özel ya da kamu bankası olduğu fark etmeksizin devlet, vadeli ya da vadesiz hesapta bulunan paralar için 100.000 TL’ye kadar garanti vermektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, paranın vadeli ya da vadesiz hesapta bulunmasıdır. Eğer para vadeli ya da vadesiz hesapta değil de örneğin fon, off-shore hesabı, bono gibi yatırım hesaplarında bulunuyorsa, bunlar devlet garantisi kapsamında değildir.  

“Görüş, öneri, talep ve sorularınızı aşağıdaki yorum bölümüne yazın. Uzmanlarımız en kısa süre içinde cevaplasın.”

İlginizi Çekebilir: Ülkemizde bulunan bankaların listesini görmek için bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster