Devlet Destekli Alacak Sigortası Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

1 Ocak 2019 tarihi itibariyle ülkemizde KOBİ’ler için devlet destekli alacak sigortası sistemi hayata geçirildi. Bu sistemle birlikte KOBİ’ler alacaklarını tahsil edememesi halinde, belirli koşullar dahilinde ve sigorta teminatı ile sınırlı olmak üzere bu alacaklarını sigorta şirketinden alabilecek. Böylece KOBİ’lerin alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle iflas etmeleri, işyerlerini kapatmaları gibi olumsuz durumların ortadan kalkabileceği düşünülmektedir. Ancak alacak sigortası uygulaması ülkemiz için yeni bir sistem olduğundan konu hakkında yeterli bilgi yoktur.

Bu yazımızda devlet destekli alacak sigortası hakkında sıkça sorulan sorular ve cevapları ile alacak sigortası hakkında bilmeniz gereken konular açıklanacak. Açıklamalar devlet destekli alacak sigortası mevzuatı dikkate alınarak yapılmıştır. İşte detaylar…

Devlet Destekli Alacak Sigortası Nedir?

Devlet destekli alacak sigortası, yıllık cirosu 125 milyon TL’nin altında olan küçük ve orta boy işletmelerin, alacaklarını tahsil edememesi halinde sigorta teminatı kapsamıyla sınırlı olmak üzere, alacaklarını Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi’nden aldıkları sistemdir.

Alacak sigortası sisteminde alacağını sigorta ettiren kişiye sigortalı denilmektedir. Sigortalıya borcu olan kişiye de alıcı denilmektedir. Dolayısıyla alıcı, sigortalıya borcunu ödememesi halinde sigortalı bu alacağını devlet destekli alacak sigortasından tahsil etmektedir.

Detaylarını aşağıda açıklayacağımız üzere devlet destekli alacak sigortasında sigorta poliçesi sigorta şirketi tarafından hazırlanmakla birlikte zarara ortaya çıkması halinde ödemeler Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi tarafından yapılmaktadır. 

Detayını aşağıda açıklayacağımız üzere, devlet destekli alacak sigortası ile ticari alacak sigortaları farklı kavramlardır.

Alacak Sigortasından Kimler Yararlanabilir?

Devlet destekli alacak sigortası sisteminden yararlanacak işletmeler için bir takım şartlar aranmaktadır. Bu şartlar şöyledir:

  • Alacak sigortasından yıllık cirosu 125 milyon TL ve altında kalan KOBİ’ler yararlanabilecektir. Buna karşın yıllık cirosu 125 milyonun üzerinde olan büyük işletmeler devlet destekli alacak sigortası sisteminden yararlanamayacaktır. Büyük işletmeler dilerse alacaklarını özel sigorta şirketlerine sigorta ettirebilir. 
  • Alacağını sigorta ettirmek isteyen işletmenin sigorta başvurusu tarihinden en az 2 yıl önce kurulması gerekmektedir.
  • Borçlu hakkında yapılacak risk değerlendirmesi olumlu olmalıdır. (Risk değerlendirmesi hakkında bir alt başlıkta açıklama yapılmıştır)
  • Alacak sigortası priminin en az %25’inin peşin ve kalan miktarının en fazla 3 taksitle ödenmesi şarttır
  • Mal veya hizmet satışlarının vadeli satış şeklinde yurt içine yapılması gerekmektedir.

Bu şartları sağlamak kaydıyla sigorta yaptıracak olan işletmelerin tüzel kişi yani şirket ya da gerçek kişi olmasının bir önemi bulunmamaktadır. Örneğin (A) Limited şirketi de bu sigortayı yaptırabileceği gibi gıda ürünü satan Ahmet de bu sigortayı yaptırabilir. 

Alacak Sigortası Risk Değerlendirmesi Nedir ve Kim Yapmaktadır?

Alacak sigortası risk değerlendirmesi, sigorta ettirilen alacağın borçlu (yani alıcı) tarafından ödenmeme riskinin değerlendirildiği yöntemdir. Risk değerlendirmesi Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi tarafından yapılmaktadır.

Risk değerlendirmesi borçlu hakkında yapılmaktadır. Bu anlamda borçlu firmanın mali durumu, bilançosu, başka işletmelere ya da kişilere olan borcunu ödeyip ödemediği, kredi riskleri gibi borç ödemeyi etkileyecek durumları incelenmektedir.

Bu inceleme sonucunda risk değerlendirmesi yapılacak ve borçlu 1’den 6’ya kadar sınıflandırılacaktır. Bu sınıflamaya göre risk grupları şöyledir:

  • 1. sınıf en risksiz
  • 2. sınıf az riskli
  • 3. sınıf sigorta ettirilebilir
  • 4. sınıf riskli 
  • 5. sınıf yüksek riskli
  • 6. sınıf en riskli

Bu sınıflama içerisinde ilk 5 grupta bulunan borçlulardan olan alacaklar için sigorta yapılabilmektedir. Bununla birlikte sınıf yükseldikçe risk durumu da arttığı için sağlanacak parasal teminat miktarı azalmaktadır. Buna karşın 6. sınıf kategoride bulunan borçlular hakkında hiç bir şekilde sigorta yapılamayacaktır. Çünkü bu grupta yer alan borçluların alacaklarını ödemeleri düşük bir ihtimal olup büyük risk taşımaktadır.   

Risk Değerlendirmesi Ücretli Midir?

Alacağını sigorta ettirmek isteyen KOBİ, risk değerlendirmesi için 10 TL ücret ödeyecektir.

10 TL ücret, her bir alacak sigortası için ayrı ayrı ödenecektir. Bu anlamda örneğin 5 farklı alacağını sigorta ettirecek olan KOBİ 50 TL toplamda risk değerlendirme ücreti ödeyecektir. 

Risk değerlendirme ücreti Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi’ne ödenecektir. 

Devlet Destekli Alacak Sigortasında Hangi Tür Alacaklar Sigorta Ettirilebilir? 

Alacak sigortası sadece yurt içine yapılacak olan vadeli satışlar için uygulanabilir. Dolayısıyla yurt dışına yapılan satışlar (yani ihracat) devlet destekli alacak sigortası kapsamında değildir. 

Sistem kapsamında 120, 180 veya 360 güne kadar olan vadeli satışlar teminat kapsamına alınmaktadır.

Yurt içine yapılan vadeli satışın çek ya da bono ile yapılmış olmasının bir önemi yoktur. Önemli olan satışın gerçekleşmesi, satış işleminin faturaya bağlanması ve bu belgeye göre sigorta yaptırılmasıdır. Benzer şekilde alacağın mal ya da hizmet satışı olmasının da bir önemi bulunmamaktadır.

Devlet Destekli Alacak Sigortası Teminatı Üst Limiti Ne Kadar?

Devlet destekli alacak sigortasında teminat tutarı sınırsız değildir. Bu teminat 25 milyon TL’ye kadar yapılacak satışlarla sınırlandırılmıştır. Daha açık anlatırsak, bir KOBİ yukarıda açıkladığımız ilk 5 risk grubuna giren tüm alacaklarını primlerini ödeyerek sigorta ettirebilir. Bu alacaklardan ödenmeyen olursa, ödenmeyen her bir alacak için sigorta edene başvuru yapabilir. İşte sigortalının  alacakları için talep edebileceği  toplam miktar 25 milyon TL ile sınırlandırılmıştır. Bu konu bağlamında çok önemli bir hususu açıklamamız gerekiyor: 

Alacak sigortasında sigorta ettiren kimsenin sigorta şirketinden alabileceği üst limit 25 milyon TL olsa da burada üst limit birden fazla alacağın olması ile ilgilidir. Yani sigorta yaptıran KOBİ, bir satış için 25 milyon TL teminat alamamaktadır. KOBİ’nin alacağını sigorta ettirmesi halinde alabileceği teminat her bir alacak için ayrı ayrı belirlenmektedir. Buna göre;

  • 0 – 5.000.000 TL aralığında bir alacağın sigorta ettirilmesi halinde en fazla 100.000 TL sigortadan para alınabilir.
  • 5.000.001 – 15.000.000 TL aralığında bir alacağın sigorta ettirilmesi halinde en fazla 200.000 TL sigortadan para alınabilir.  
  • 15.000.001 – 25.000.000 TL aralığında bir alacağın sigorta ettirilmesi halinde en fazla 300.000 TL sigortadan para alınabilir.

Örneğin yurt içine 2 milyon liralık vadeli satış yaptınız ve bunu sigorta ettirdiniz. Alacağın ödenmemesi durumunda sigortadan alacağınız para 100.000 TL’dir. Bunun gibi başka alacaklarınızı da sigorta ettirmişseniz ve onlar da ödenmemiş ise alabileceğiniz maksimum miktar toplamda 25 milyon TL’yi geçemeyecektir. 

Devlet Destekli Alacak Sigortası Primi Ne Kadar ve Nasıl Hesaplanır? 

Devlet destekli alacak sigortasından yararlanabilmek için sigorta priminin en az %25’inin peşin ve kalan kısmın da en fazla 3 taksit halinde ödenecek olması şarttır. Bu durumda devlet destekli alacak sigortası priminin ne kadar olduğu sorusu gündeme gelmektedir. 

Devlet destekli alacak sigortası priminin hesaplanmasında sigorta yaptıracak olan işletmenin bir önceki mali yılda vadeli satışlardan elde ettiği cirosu dikkate alınmaktadır. Elde edilen bu ciro üzerinden alacağın vadesine göre belirlenen oranda sigorta primi belirlenmektedir. Buna ilişkin prim hesaplama tablosu şu şekildedir:

120 güne kadar vadeli satışlar için180 güne kadar vadeli satışlar için360 güne kadar vadeli satışlar içinAzami teminat tutarı
Vadeli Satışlardan Elde Edilen Ciro (TL)ORAN (%)ORAN (%)ORAN (%)NET PRİMİN KATI
0-3.000.0000,500,801,4010
3.000.001-5.000.0000,450,701,2310
5.000.001-10.000.0000,420,601,0510
10.000.001-15.000.0000,400,500,8815
15.000.001-20.000.000 0,350,450,7915
20.000.001-25.000.0000,320,400,7015

Bu tabloda yer alan bilgilere göre örneğin 90 gün vade ile satılmış bir mal için 1 milyon TL alacağın sigorta ettirileceğini varsayalım. Tabloda 1 milyon TL vadeli alacağın yer aldığı kısmı buluyoruz. Bu alacak 0 – 3 milyon TL bandında olduğu için tabloda bu aralığa denk gelen prim oranını dikkate alacağız. Bu oran %0,50’dir. Dolayısıyla % 0,50 ile vadeli alacak miktarı olan 1 milyonu çarptığınızda ödenecek prim miktarının 5000 TL olduğunu buluruz. Bu alacağı teminat altına almak için ödenecek prim miktarıdır. Peki bu prim ödendiğinde alacağın tamamı mı teminat altına alınacak sorusu akla gelebilir.

Alacağı sigorta ettirilmesi halinde sağlanacak teminat, prim miktarı ile  tabloda “azami teminat tutarı” altında yer alan sayının çarpımı sonucunda elde edilen miktardır. Örneğimizde primin 10 katı uygulanacağından sigorta şirketi 1 milyon TL alacak için 50.000 TL teminat verecektir.

Örnek hesaplamalar için bağlantıya tıklayabilirsiniz. Buradaki hesaplamalar Noyan Doğan’ın yazısından alınmıştır.    

Alacak Sigortası Primleri Nasıl Ödenecek?

Devlet destekli alacak sigortası yaptırılması halinde, bir üst başlıkta açıkladığımız tabloya göre hesaplanacak olan primler ister peşin isterse taksitli olarak ödenebilecektir. Bu bağlamda;

  • Taksitli ödeme halinde; hesaplanan primin % 25’i peşin ödenmelidir. Kalan prim miktarı ise en fazla 3 taksite bölünebilecektir. 
  • Peşin ödeme halinde; hesaplanan prim üzerinden %10 indirim yapılacaktır.

Alacak sigortası primleri nakit olarak ödenebileceği gibi kredi kartı, banka kartı ya da diğer düzenli ödeme araçları ile yapılabilecektir.

Sigorta İle Teminat Altına Alınan Alacak Ödenmez İse Sigorta Şirketi En Fazla Ne Kadar Ödeme Yapacaktır?

Yukarıdaki başlıklarda sigorta ettirilecek alacak için primin nasıl hesaplanacağını anlattık. Bu hesap sonucunda belirlenen prime göre teminat altına alınan tutar belirlenecektir. Örneğin en fazla 120 gün vade ile satılan bir mal ya da hizmet için 1 milyon liralık alacağın sigorta ettirilmesi halinde ödenecek prim 5000 TL olacak ve bu 5000 TL’nin 10 katı da bu alacak için sağlanan teminat olacaktır. Yani 1 milyon TL alacak ödenmez ise sigorta şirketi en fazla 50.000 TL ödeme yapacaktır. Ancak belirlenen bu ödemenin miktarı risk gruplarına göre değişmektedir. (Risk gruplarını yukarıdaki başlıklarda açıkladık.)

  • Eğer alıcının risk grubu 1 – 3 arasında ise belirlenen teminatın %90’ına kadar ödenecektir.
  • Eğer alıcının risk grubu  4 veya 5 ise belirlenen teminatın %70’ine kadar ödenecektir.
  • Eğer tahsil edilemeyen alacak 2500 TL ve altında veya alacağa bağlı olan zarar 2500 TL ve altında ise sigorta herhangi bir ödeme yapmayacaktır.

Bu bilgilere göre örneğin 100.000 TL teminatı olan bir KOBİ, 2. grup riskli bir kimseye vadeli satış yapmış ve alacağını vadesinde alamamış ise sigortadan en fazla 90.000 TL para alabilecektir. 

Alacak Sigortasında Meydana Gelen Zararı Kim Ödeyecek?

Alacak sigortasında alacağın ödenmemesi ya da alacağa bağlı bir zararın ortaya çıkması halinde, sigorta teminatı ile sınırlı olmak üzere, ödemeyi sigorta şirketi değil Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi yapacaktır. Dolayısıyla ödeme talebi sigorta şirketine değil, bu Merkez’e yapılacaktır.

Alacak Sigortasında Hangi Zararlar Teminat Kapsamındadır?

Alacak sigortası yapılması halinde teminat altına alınan zararlar şunlardır:

  • Tahsil edilemeyen alacak
  • Alacağa bağlı doğrudan zararlar

Sigorta teminatı kapsamı dışında kalan zararlar için sigortalı KOBİ’ye karşı borçlunun sorumluluğu devam etmektedir. 

Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi Tarafından Ödenen Tazminat Kimden Tahsil Edilecektir?

Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi tarafından sigortalı KOBİ’ye tazminat ödenmesi halinde, ödenen tazminat miktarı kadar Merkez, borçluya karşı alacaklı olacaktır. Dolayısıyla Merkez, sigortalıya ödediği parayı KOBİ’ye borcunu ödemeyen taraftan alacaktır.

Devlet Destekli Alacak Sigortası Yapan Sigorta Şirketleri Hangisidir?

Devlet destekli alacak sigortası sistemini esasen yürütecek olan Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi’dir. Sigorta poliçesi düzenleme işlemini ise bu Merkez’in yetki verdiği sigorta şirketi yapacaktır. Bunun dışında başka sigorta şirketleri devlet destekli alacak sigortası yapamayacaktır. 

Bugün Merkez’in verdiği yetkiye göre devlet destekli alacak sigortası yapacak olan sigorta şirketi Halk Sigorta’dır.

Alacak Sigortası Yaptırmak Zorunlu Mudur?

Devlet destekli alacak sigortasının getiriliş amacı KOBİ’lerin alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle zarara girmelerini önlemektir. Ancak alacak sigortası yaptırmak zorunlu değildir. Sigorta yaptırılmaması halinde herhangi gibi yükümlülük söz konusu değildir. 

Ticari Alacak Sigortası İle Devlet Destekli Alacak Sigortası Aynı Kavramlar Mıdır?

Ticari alacak sigortası, bir kimsenin ticari alacağının ödenmeme rizikosuna karşı yapılmaktadır. Bu sigorta için gerek alacak miktarı yönünden gerekse sigorta yaptıracak kişi yönünden herhangi bir sınırlama söz konusu değildir. Ticari alacak sigortasını tüm sigorta şirketleri yapabilmektedir.

Devlet destekli alacak sigortası ise sadece yıllık cirosu 125 milyon TL’nin altındaki KOBİ’ler  için getirilmiştir. Devlet destekli alacak sigortası devletin idari bir kurumu tarafından yönetilmektedir. Bu kapsamda hazırlanacak sigorta poliçeleri sadece idari kurumun yetki verdiği sigorta şirketi tarafından yapılabilecektir.

Alacak Sigortası Sistemine Neden Devlet Destekli İfadesi Kullanılmaktadır?

Alacak sigortası ülkemizde özel sigorta şirketleri tarafından uygulanmaktadır. Ancak KOBİ’ler için yeni getirilen bu sistemde daha önce uygulanan alacak sigortası sisteminden farklı bir durum vardır. Çünkü KOBİ’lere özel getirilen alacak sigortası sistemi, Maliye ve Hazine Bakanlığı’na bağlı Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi tarafından idare edilmektedir. Yani sistem devletin bir kurumu tarafından yönetilmektedir. Ayrıca bu sistemin bir diğer özelliği Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi bünyesinde “alacak sigortası havuzu” oluşturulması ile ilgilidir. Sigortalının alacağını tahsil edememesi nedeniyle oluşan zararlar bu havuzda biriken paradan karşılanacaktır. Bu havuzda yeterli miktarda para bulunmaz ise bu defa devreye Maliye ve Hazine Bakanlığı girecek ve ödemeleri yapacaktır. İşte devlet destekli alacak sigortası denilmesinin nedeni de budur.

Devlet Destekli Alacak Sigortası Mevzuatı Nelerden Oluşmaktadır?

Devlet destekli alacak sigortası hakkında yürürlüğe konulan 3 temel mevzuat metni bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla şöyledir:


Bu yazı, hukuk uzmanı Dr. Sabahettin Gülgüntarafından sitemiz için hazırlanmış olup izinsiz olarak herhangi bir mecrada kullanılamaz.

“Görüş, öneri, talep ve sorularınızı aşağıdaki yorum bölümüne yazabilirsiniz”

İlginizi Çekebilir: Trafik sigortası hakkında bilmeniz gereken 15 önemli konunun incelendiği yazımızı bağlantıya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster

Bir cevap yazın