FED Faiz Arttırırsa Döviz Kuru ve Altın Bundan Nasıl Etkilenir?

FED Faiz Arttırırsa Döviz Kuru ve Altın Bundan Nasıl Etkilenir: Son günlerde ekonomi haberlerinde FED ismini çok fazla duyar olduk. FED faiz arttırırsa dolar bundan nasıl etkilenir ya da FED faiz artışı yatırımları ne yönde etkiler gibi bir çok sorunun cevabının FED’in faiz artışıyla bağlantı kurularak haber yapılması tabi ki dikkatleri de FED’in ne olduğu ve döviz üzerinde nasıl bir etkisinin olduğu konularına yöneltmiş durumdadır.

Bu yazımızda FED’in ne anlama geldiği ve aldığı ekonomik kararların dolar, euro gibi dövizler üzerinde nasıl bir etki yarattığı konularını inceleyeceğiz.

FED Nedir ve Ne İş Yapar?

FED, Amerikan Merkez Bankası’nın kısa yazılmış halidir. Amerikan Merkez Bankası’nın resmi adı “Federal Reserve System“dır. Bu isimde geçen “federal” sözcüğünün ilk üç harfini kullanarak Amerikan Merkez Bankası’nın isminin kısa yazılışı elde edilmiştir. Uluslararası para piyasaları da bu kısaltmayı bu şekilde kabul ettiğinden FED ifadesi, Amerikan Merkez Bankası’nın yerine kullanılmaya devam etmiştir. Ülkemizde de Amerikan Merkez Bankası FED kısaltmasıyla bilinmektedir.

FED, 23 Aralık 1913 yılında kurulmuştur. FED’in merkezi Washington’dadır. Bu kurum, Amerika Birleşik Devletleri’nde para politikaları konusunda karar alma yetkisine sahiptir. Bu nedenle ABD’de ekonomi ve para politikaları konusunda FED, son derece büyük söz sahibidir. FED, ekonomi alanında karar alma mekanizmasının işleyişinde dış müdahalelere kapalı ve hükumetten bağımsız bir kurum olması dolayısıyla da dünyada güvenilir bir kurum olarak kabul edilmektedir. Bu yüzdendir ki ekonomi alanında aldığı kararlar dikkatle takip edilmektedir.

FED’in Faiz Kararları Dolar, Euro gibi Dövizleri Neden Etkilemektedir? 

FED’in faiz artışı ya da faiz arttırma tartışmaları ortaya çıktığında döviz piyasalarında bir anda hareketlenme olmaktadır. Peki FED’in faiz kararları normalde sadece ABD ekonomisini etkilemesi gerekirken neden bütün dünyanın dikkatini çekmektedir? Bu sorunun cevabını verebilmek için aslında ekonominin işleyişi hakkında bir kaç hususu bilmek gerekiyor. Şöyle açıklayalım:

Bilindiği üzere herhangi bir yatırıma dönüştürülmemiş sadece borsa, faiz, döviz alım satımı gibi paradan para kazanma şeklinde değerlendirilen ve dünya genelinde gezen yüksek miktarda para bulunuyor. Bu paraların %70’e yakınını dolar oluşturmaktadır. Tabi ki bu para bir kişiye ait değil. Milyonlarca kişi ellerindeki nakit parayı çeşitli uluslararası piyasalarda değerlendirerek para kazanmaya çalışmaktadır. Dolayısıyla bu kişilerin yatırımlarını daha cazip buldukları ülkelere kaydırmaları çok kolay. Çünkü bu kişiler yatırımlarını işyeri açayım, fabrika açayım, mal alım satımı şeklinde ticaret yapayım değil; yüksek faiz veren bankaya para yatırmak, bono, tahvil ya da borsa gibi emtia alıp satmak şeklinde değerlendirmektedir. Bu bağlamda bir başka ülke daha avantajlı faiz ya da hisse senedi imkanı tanır ise bu kişiler ellerindeki yatırımı hemen nakite çevirip bu ülkeye gidebilir. İşte sıcak para bu şekilde biranda ülkeden çıkıp gittiğinde ise o ülkenin ekonomisi zarar görmektedir. Çünkü yatırımlarını başka ülkeye kaydırmak isteyen yatırımcı, parasını nakite çevirdikten sonra döviz alımı yapacaktır. Ülkedeki döviz rezervi yeterli değil ise bu durumda dövize olan talep fazla ama yeterli döviz olmadığından dövizin değeri yükselecektir. Dövizin değerinin yükselmesi ise özellikle dışa bağımlı ülkelerde cari açığın artması anlamına gelir. Cari açığın artması ise ülkede paranın değer kaybetmesi, fiyatların artması yani enflasyon manasına gelecektir.

Şimdi yukarıda kısaca açıklamaya çalıştığımız mekanizmayı FED faiz artışıyla ilişkilendirelim. FED faiz artışı yaptığında aslında dünya genelinde dolaşan ABD dolarına evine dön diyor. Yani dünya genelinde sıcak para ile hisse senedi, tahvil, bono gibi yatırım araçlarına para bağlayarak yatırım yapan kişilere, bu parayı ABD’ye getirin ve daha fazla faiz vereceğim diyor. Bunun üzerine dünya genelinde dolaşan sıcak para yatırımcıları ellerindeki yatırımları paraya çeviriyor. ABD bankalarından faiz yatırımı ile daha fazla para kazanmak isteyen yatırımcı, bu yatırımı için dolar alması gerekiyor. Bu zaman zarfında dolara olan talep artacağı için dünya genelinde yüklü miktarda dolar alımı yapılmaya başlanıyor. Doların miktarı sabit ama alıcı çok olduğu için doların uluslararası piyasalarda değeri artıyor. Buna karşın özellikle ekonomide dışa bağlı ülkelerin yeterli dolar birikimleri olmadığından kendi para birimleri değer kaybediyor. Ancak ekonomide dışa bağımlı olmayan ülkelerde FED’in faiz artışının pek bir etkisi olmuyor. Zira bu ülkeler yeterli döviz rezervleri sayesinde ülkeden çıkan sıcak parayı dengeleyebiliyor.

Özetle şöyle diyebiliriz: FED’in faiz artışı doların uluslararası para piyasalarda değerinin artmasına neden olmaktadır. Dolar üzerinden faiz getirisi elde etmek isteyen yatırımcılar ellerindeki parayı dolara çevirmek isteyeceği için genel olarak diğer para birimlerinin değerinde de düşüş yaşanmaktadır. Bu düşüş özellikle ithalat ve ihracat dengesi bozuk ve dışa bağımlı ülkelerde çok net olarak görülmektedir.

FED Faiz Arttırırsa Dolar Türkiye’de Düşer Mi Yükselir Mi?

Dolar konusu son günlerde ülkemizin en önemli ekonomi başlıklarından biridir. Ülkemiz cari açığı olan bir ülkedir. Yani sattığımızdan çok fazlasını dışarıdan almaktayız. Yani ihracatımız az ama ithalatımız fazladır. Uluslararası ticarette dolar kullanıldığı için ithal ettiğimiz her mal için dolar ödememiz gerekiyor. Bu da ülkemizin yüksek miktarda dolara ihtiyaç duymamıza neden olmaktadır. İhracatımız çok yüksek hacimde olmadığı için ülkeye uluslararası ticaretten dolar girişi sınırlı olmaktadır. İşte bu durumda devreye, uluslararası piyasalarda dolaşan sıcak para girmektedir. Ülkemizdeki bankalar ve hazine cazip faiz miktarı ile sıcak parayı ülkemize çekmek istemektedir. Bunun dışında borsa da sıcak para için önemli yatırım alanıdır. Bu sayede ülkeye sıcak para girişi sağlanmaktadır. İşte tam da bu durumda FED faiz arttırırsa ne olacak?

Burada bakmamız gereken FED’in faiz artışı ile ABD’ye giden yatırımcının elde edeceği kazanç ile bu paranın ülkemizde kalması halinde elde edeceği kazançtan hangisinin fazla olacağıdır. Eğer ABD’de elde edilecek yatırım daha kârlı ise yatırımcı elindeki sıcak parayı ülkemizden çıkarmak isteyecektir. Bu durumda parasını dövize çevirmek isteyen yatırımcı piyasadan dolar alacağı için bu da ülkedeki toplam döviz rezervinin azalması demektir. Dolayısıyla döviz rezervi azaldıkça dolar da artacak demektir. O halde FED’in faiz artışı esas olarak ülkemizde doların değerinin artmasın neden olacaktır. Dolardaki bu artışı önlemek için yapılması gereken ise yatırımcıya ülkedeki yatırımın daha cazip olduğunu göstermektir ki bu da genellikle ülke içinde faiz artışı ile sağlanmaktadır. Yani FED’in faiz arttırması demek ülkemizde de faizlerin artabileceği sinyalini vermektedir.

FED Faiz Arttırırsa Euro Türkiye’de Düşer Mi Yükselir Mi?

FED’in faiz arttırımı ve devamında doların değerindeki yükseliş cari açığı olumsuz etkileyecektir. Yani ithalata giden para artacağından ülkedeki döviz rezervi azalacaktır. Çünkü ithalat ödemeleri dolarla yapılmaktadır. Cari açığın artması ise eşya fiyatlarını arttırmaktadır. Dolayısıyla paranın değeri de düşmektedir. Bu da aynı parayla daha az eşya almak anlamına gelmektedir. Hal böyle olunca paranın değerinin düşmesi enflasyonu tetiklemektedir. Paranın değer kaybı dikkate alındığında bu mekanizma içerisinde FED’in faiz artışı Euro’nun da değerinin yükselmesine neden olmaktadır.

FED Faiz Arttırırsa Uluslararası Piyasada Euro Düşer Mi Yükselir Mi?

ABD dolarının uluslararası geçerli para birimi olması nedeniyle FED’in faiz artışı diğer para birimlerini de etkilemektedir. Euro bağlamında FED’in faiz artışının etkisine bakacak olursak, faiz arttırımının Euro üzerinde sınırlı bir etkisini olduğunu söyleyebiliriz. FED’in faiz arttırımı Euro’nun dolar karşısında nispi olarak değer kaybetmesine neden olabilir. Ancak bu değer kaybı yüksek değildir. Çünkü Euro kullanan ülkeler, ihracat ağırlıklı ekonomiye sahip oldukları için ve ülkelerindeki dolar rezervi yeterli olduğundan FED’in faiz artışı ekonomiyi derinden etkilememektedir.

FED Faiz Arttırırsa Türkiye’de Altın Düşer Mi Yükselir Mi?

FED’in faiz arttırımı elbette altın yatırımcısını da etkilemektedir. Ancak altının değeri aslında ons değerine bağlıdır ki bu ons değeri de dolarla belirlenmektedir. Dolayısıyla doların fiyatındaki değişim altını da etkileyecektir. Bu bağlamda FED’in faiz arttırımı ülkemizde altın fiyatlarının yükselmesine de neden olabilecektir. Ancak bu yükselişin sert olup olmayacağı faiz artışının yapıldığı gündeki altın rezervi ile de ilgilidir.

FED Faiz Arttırırsa Ne Olur Konusu İle Alakalı Önemli Hatırlatma   

FED’in aldığı kararların dünya ekonomisi üzerinde önemli etkilerinin olduğu bir gerçek. Ancak yukarıda yapmış olduğumuz açıklama FED’in faiz kararlarının döviz kuru üzerindeki etkilerinin nasıl işlediğine ilişkin basit mekanizmadır. Bunun dışında FED kararlarının ekonomiye etkisine dair başka faktörler de söz konusudur. Bu nedenle FED kararlarını dikkate alarak yatırım yapmadan önce hem ülke ekonomisini hem de uluslararası ekonomiyi doğru okumak gerekiyor. Ayrıca FED’in faiz kararı almasının altında yatan gerçek nedeni tespit etmek de alınan kararın dövize etkisinin ne olacağını belirlemek açısından son derece önem arz etmektedir.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster

Bir cevap yazın