Kredi Çekerken ve Kefil Olurken Eş Rızasına Dair Her Şey

Kredi Çekerken ve Kefil Olurken Eş Rızasına Dair Her Şey: Borçlar Kanunu’nda kefillikle ilgili eş rızası zorunluluğunun getirilmesine paralel olarak kredi kullanacak kişilerin zihinlerinde de pek çok soru oluştu. Bu yazımız kefillik ve kredi konusunda eş rızasının hangi durumlarda zorunlu olduğu hangi durumlarda eş rızasının aranmadığı konularına temas etmeye çalışacağız.

Kefillikte Eş Rızası Hakkında Bilinmesi Gerekenler 

1-Kefillikte Eş Rızası Ne Anlama Gelmektedir? 

Kefil olmak, bir kimsenin üstlendiği borcu yerine getirmemesi halinde bu borcun kendisi tarafından yerine getirileceğini taahhüt etmektir. Tüm yasal işlemlere rağmen asıl borçlunun borcunu yerine getirmemesi halinde alacaklı bu borç için kefil olan kişiye başvurabilmektedir. Bu durumda kefilin benim bir sorumluluğum yoktur deme hakkı da bulunmuyor. Bu nedenle kefil olmak için bir kez düşünmek gerekiyor. Diğer taraftan banka kredi işlemlerine kefil olmak asıl borçlu olmaktan hiç bir farkı bulunmuyor. Zira birine banka kredisi için kefil olmanız halinde müteselsil kefil olursunuz ki bu tür kefillikte borçlu borcunu ödemezse banka, asıl borçluya gitmeden doğrudan kefil hakkında da yasal işlem başlatabilir ve kefilin önce borçluya git deme hakkı bulunmuyor.

Kefil olan kişi aslında birine iyilik ediyor. Ama lehine iyilik ettiği kişi ya elinde olmayan sebeplerle ya da vurdumduymazlığı nedeniyle borcunu yerine getirmiyor. Bu durumda kefil de alacaklı ile karşı karşıya kalıyor. Böylece elinde avucunda ne varsa kaybedebiliyor. İcra takipleriyle uğraşmak zorunda kalıyor. Maalesef bir çok aile birlikteliği de bu sebeple son bulabiliyor. İşte Borçlar Kanunumuza kefillik için eş rızası şartı getirilerek aile birlikteliği içinde eşlerin birbirinden habersiz iş yaparak aile içerisinde huzursuzluk yaratacak hadiselerin önüne geçmek ve eşlerin kefilliğe birlikte rıza göstererek ileride ortaya çıkabilecek olumsuzluklarda kader birliği yapmaları amaçlanmıştır.

Kefillikte eş rızası, kefilliğin geçerli olması için zorunludur. Şayet resmi nikahla evli bulunan eşler, yasal bir sebeple ayrı değillerse, diğer eşin rızasını almadan kefil olması geçersizdir.

Kefillikte eş rızası hakkında geniş bilgi için “Eş Rızası Olmadan Kefil Olabilir Miyim?” başlıklı makalemizi buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

2-Eş Rızası Olmadan Kefillik Mümkün Mü?

Kefillikte eş rızası kalktı mı, şeklinde bir soru aklınıza gelebilir. Hemen cevabını verelim. Eş rızası olmadan kefillik bir kaç istisnai durum dışında mümkün değildir. Çünkü Borçlar Kanununa göre kefilliğin geçerli olabilmesi için yazılı olmak koşuluyla diğer eşin ya kefillik sözleşmesi kurulmadan önce ya da en geç kefillik sözleşmesi kurulurken kefilliğe rıza gösterdiğini beyan etmesi lazımdır. Bu beyan sözlü değil yazılı olmak zorundadır. Dolayısıyla evli çiftlerin kefilliği ancak diğer eşin rıza vermesine bağlıdır.

Peki eş rızası olmadan kefalet mümkün mü? Borçlar Kanunu’nda eş rızası olmadan kefilliğin geçerli olduğu birkaç istisnai durum belirtilmiştir. Bu istisnai durumlar dışında eş rızası olmadan kefil olunamaz.

3-Kefalette Eş Rızası İstisnaları

Kefalette eş rızası istisnaları şunlardır:

  • Eşlerden biri mahkemece verilmiş ayrılık kararı nedeniyle ayrı bir yerde yaşıyorsa, kefil olmak için diğer eşin rızası gerekmiyor. Bu durumda özellikle boşanma davalarında görülmektedir. Benzer şekilde Ailenin Korunması Hakkında Kanuna göre eşlerden biri diğerine yaklaşması yasaklanmışsa, bu durumda da diğer eşin rızasının alınmasına gerek yoktur.
  • Eşlerden biri yasal olarak ayrı yaşama hakkı var ise kefillik için rıza şartı yoktur. Özellikle iş nedeniyle başka bir yerde yaşayan kişi için bu durum geçerlidir. Ancak unutulmamalıdır ki ayrı yaşama için yasal bir izin olması veya mahkeme kararı alınması gerekiyor.
  • Borçlar Kanunu 584. maddesinin son fıkrasına giren durumlar var ise eş rızası gerekmiyor. 584. maddenin son fıkrasında ise (konumuzla sınırlı olan kısmı itibariyle) şu düzenlenmektedir. Ticaret siciline kayıtlı olmak koşuluyla bu işletmenin sahibi ya da ortağı tarafından işletmeyle ilgili olarak verilecek kefaletlerde eş rızasının aranmasına gerek yoktur.
  • Mesleki faaliyetleri ile ilgili olmak koşuluyla esnaf ve sanatkarlar siciline kayıtlı esnaf ve sanatkarların kefillikleri için eş rızası aranmamaktadır.

4-Banka Kredilerine Kefillikte Eş Rızası Şartı Aranıyor Mu?

Banka kredisi olsun ya da normal bir borç ilişkisi olsun, herhangi bir sınırlama olmaksızın kefil olacak kişi resmi nikahla evliyse eşinin rızasını almak zorunda. İster koca ister kadın olsun, hangisi birine kefil olacaksa diğer eşin rızasını almak zorundadır. Aksi halde kefillik geçerli olmaz. Zaten bankalar bu durumun farkında olduğundan kefil olacak kişi evliyse, kredi sözleşmesi imzalanırken kefilin eşinin de gelmesi gerektiğini söylemektedir.

Banka kredilerinde eş rızasının alınamadığı durumlar söz konusu olabiliyor. Bu durumda bankalar kefil olacak kişiye garanti sözleşmesi imzalatarak bu sorunun üstesinden gelebiliyor. Garanti sözleşmesinde kefillik için aranan hiç bir koşul aranmadığı için kişi hem asıl borçlu tarafından yerine getirilecek borcu garanti ederek üstlenmiş oluyor hem de kefillikte aranan eş rızası şartına takılmamış oluyor. Ancak unutulmamalıdır ki garanti sözleşmesi başlı başına bir sözleşme olup kefillikteki gibi belirli bir miktarla sorumluluk değil aksine borcun tüm sonuçlarıyla tamamından sorumluluk sonucunu doğuruyor. Borçlu borcunu yerine getirmezse garanti sözleşmesi nedeniyle garantör olan kişi hakkında derhal yasal takip başlatılabiliyor.

5-Kefillikte Eş Rızası Kalktı Mı?

Son günlerde en çok aranan sorulardan biri de kefillikte eş rızasının kalkıp kalkmadığıdır. Hayır kefillikte eş rızası kalkmamıştır. Sadece yukarıda istisnalarını gösterdiğimiz şekilde baz durumlarda kefil olurken eşin rızasının alınması gerektiği kuralı esnetilmiştir.

Banka Kredilerinde Eş Rızasına Dair Bilinmesi Gerekenler

Bankadan kredi çekmek ile banka kredisine kefil olmak birbiriyle karıştırılan iki farklı durumdur. Bankadan kredi çekerken banka karşısında asıl borçlu pozisyonuna giriyorsunuz ve çektiğiniz krediyi kendiniz alıyorsunuz. Oysa kefillikte, banka ile asıl borçlu kredi sözleşmesini imzalıyor, siz de borçlunun borcunu zamanında ödeyeceği yönünde taahhütte bulunuyorsunuz. Asıl borçlu krediyi alıp değerlendiriyor. Siz ise herhangi bir şey almıyorsunuz. Hatta banka karşısında asıl borçlu gibi sorumlu oluyorsunuz.

Kefil olmak için eş rızası, belli durumlar dışında, zorunludur. Oysa banka kredisi kullanırken bir durum haricinde, eş rızası zorunlu değildir.

Şimdi banka kredilerinde eş rızasının aranıp aranmadığı hallere yakından bakabiliriz.

1-İhtiyaç Kredisinde Eş Rızası Gerekli Mi?

İhtiyaç kredisi çekerken eş rızası gerekli mi sorusu sıklıkla dile getirilmektedir. Kredi çekerken eş rızasının zorunlu olabilmesi için yasal bir düzenleme gerekmektedir. Oysa kanunlarımıza baktığımızda ihtiyaç kredisi olarak adlandırabileceğimiz araba kredisi, eğitim kredisi, alışveriş kredisi, tatil kredisi, bayram kredisi, eşya kredisi, çeyiz kredisi gibi kredileri almak için eş rızasının arandığına dair herhangi bir yasal düzenleme söz konusu değildir. Bu nedenle ihtiyaç kredisi almak isteyenler eşinin rızasını almak zorunda değildir. Bankalar da bu konuda eş rızası almamaktadır.

Bazen bankalar kredi alırken eş rızası zorunlu olmamasına rağmen eşinizi getirmenizi istemektedir. Peki bunu neden yapıyorlar? Bankaların bu işlemi bir rıza alma işlemi değil, aksine diğer eşi borç için kefil yapma işlemidir. Bu sayede hem eş rızası alınmış olmakta hem de diğer eş krediye kefil yapılmış olmaktadır. Böylece ileride benim bu borçtan haberi yoktu. Sorumluluğum bulunmuyor şeklinde savunmalar bertaraf edilmek istenmektedir.

Bu konuyla ilgili olarak özetle şunu söyleyebiliriz: Eş rızası olmadan kredi, ihtiyaç kredileri yönünden geçerlidir. Yani ihtiyaç kredisi ile borçlanmada eş rızası aranmamaktadır.

2-Konut Kredilerinde Eş Rızası Gerekiyor Mu? 

Eş rızası olmadan ipotekli konut kredisi kullanılması bugünkü yasal düzenlemeler karşısında mümkün değildir. Yani eş rızası olmadan konut kredisi çekilemez. Çünkü Türk Medeni Kanunu’nda eş muvafakatnamesi olmadan, eşlerden birinin tek başına hareket ederek birlikte yaşadıkları ve aile hayatını sürdürdükleri konut üzerinde borçlandırıcı herhangi bir işlem yapamayacakları düzenlenmiştir. Dolayısıyla konut kredisinde kredinin alınması ve konut üzerine ipotek konulması başlı başına borçlandırıcı bir işlem olduğundan, eş muvafakatnamesi olmadan ipotekli konut kredisi kullanılamayacaktır.

Peki bankadan eş muvafakatnamesi alınmadan ipotekli kredi alınırsa ne olur? İpotekli konut kredisi, adından da anlaşılacağı üzere bir konut üzerine ipotek şerhi konulmak suretiyle alınan kredidir. Bu kredide iki aşama bulunuyor. Birinci aşama kredinin alınması ikinci aşama ise konut üzerine ipotek şerhi konulması. Eş rızasının kredinin alınmasında bir önemi bulunmuyor. Yani eş rıza verse de vermese de konut kredisi alınabiliyor. Ama konutun üzerine şerh konulabilmesi için eşin rızası gerekiyor. Dolayısıyla eş rızası almadan konut üzerine banka adına ipotek şerhi konulursa, bu ipotek geçersiz olacaktır. Buradan şunu anlayabiliriz. İpoteğin geçersiz olması konut kredisi sözleşmesini geçersiz kılmaz. Ancak banka için burada önemli olan konutun üzerine ipotek koymak olduğundan, eş rıza vermediği sürece banka da konut kredisi imzalamaya yanaşmayacaktır. Sonuç olarak bu anlamda eş rızası olmadan ipotekli konut kredisi sözleşmesi imzalanmayacaktır.

3-Konut Kredisinde Eş Muvafakatnamesi Sonradan Verilebilir Mi?

Konut kredilerinde eş muvafakatnamesi ipotek konulması için zorunludur ve muvafakatin ne zaman verileceği kanunda düzenlenmemiştir. Dolayısıyla en geç ipotek şerhinin konulması sırasında eş muvafakatnamesi alınmalıdır. Bu nedenle eş muvafakatnamesi kredi sözleşmesi imzalandığı anda verilebileceği gibi kredi sözleşmesi imzalandıktan sonra da verilebilir.

Genelde bankalar kredi sözleşmesi ile birlikte eş muvafakatnamesini de almaktadır.

4-Eş Rızası Olmadan Konut Kredisi Hangi Hallerde Çekilebilir?

Eş rızası olmadan konut kredisi kullanabilmenin yolları şunlardır:

  • Yasal bir zorunluluk nedeniyle eşlerin bir araya gelememesi.
  • Mahkeme kararıyla eşlerin ayrı yaşamasına karar verilmiş olması.
  • Eşler arasında menfaat çatışması olduğuna dair mahkeme kararı.

Bu durumlardan birinin varlığı halinde eş rızası alınmasına gerek yoktur. Ancak bu durumları ispatlayacak belgenin ya da mahkeme kararının bankaya ibrazı zorunludur.

Eş Rızası Olmadan Konut Bir Başkasının Borcu İçin İpotek Edilebilir Mi?

İster bir başkasının borcu için ister kendi borcunuz için olsun, bir konut diğer eşin rızası olmadan ipotek olarak gösterilemez. Yukarıda detaylarını açıkladığımız üzere eşlerin konut üzerindeki borçlandırıcı işlemleri diğerinin muvafakatine başlanmıştır. Muvafakat yoksa ipotek de yok diyebiliriz.

Eş Rızası Olmadan Araç Üzerine Rehin Konulabilir Mi?

İhtiyaç kredisi almak için ya da araç rehinli krediden yararlanabilmek için eş rızası gerekmemektedir. Çünkü bu konuda yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda eşlerden biri giderek aracı üzerine rehin koydurabileceği gibi kredi de çekebilir.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster

Bir cevap yazın