Teminata ya da Teminat Mektubuna Haciz Konulur Mu?

Teminat ve teminat mektubunun haczi konusu, alacağını tahsil etmek isteyenler ve özellikle bir ihale kapsamında iş yapılan firmaya ya da kurma teminat veren borçlular için önem arz etmektedir. Bu yazımızda teminat mektubunun ya da teminatın haczinin mümkün olup olmadığı, teminat ve teminat mektubunun nasıl haciz edileceği konularına yer vereceğiz.

Konunun detayını anlatmadan önce şunları söyleyebiliriz: Teminat ya da teminat mektubu verildiği taahhüdü garanti ettiğinden haczi mümkün değildir. Ancak taahhüt edilen iş sözleşmeye uygun yapılıp bittiğinde teminat serbest kalacağı için teminat olarak gösterilen nakit para ise (ki genelde nakit para teminatı uygulamasına pek rastlanmaz), anında haciz konulmak üzere icra müdürlüğünce teminatın bulunduğu yere yazı gönderilmelidir. Bu şekilde nakit teminata haciz konulabilir. Bununla birlikte teminat olarak teminat mektubu verilmişse (ki genelde uygulama bu şekildedir), taahhüt edilen iş sözleşmeye uygun olarak tamamlandığında teminat mektubu tekrar bankaya döneceğinden, teminat mektubunun garanti fonksiyonu ortadan kalkacağından, haciz konulacak parasal varlıktan bahsedilemeyecektir. Yani teminat mektubuna da haciz konulamayacaktır.

Teminat ve Teminat Mektubu Nedir?

Teminat, genellikle bir borcun yerine getirilmesi için alacaklı tarafa verilen garanti anlamına gelmektedir. Teminat genellikle nakit paranın banka ya da belirlenen bir hesaba bloke edilmesi şeklinde uygulanmaktadır. Teminat bedeli, iş süresince borçlu tarafından alınamayacağı gibi alacaklı tarafından da üzerinde tasarrufta bulunulamaz. Sadece taahhüt edilen işin yerine getirilmemesi ya da eksik veya sözleşmeye uygun yerine getirilmemesi halinde sözleşmeye göre teminat bedeli üzerinde tasarrufta bulunulur. Teminat mektubu ise borçlu tarafından verilmesi gereken garantinin güvenilir bir başka kurumun üstlenmesi demektir. Teminat mektubu genellikle bankalar tarafından verilmektedir. Teminat mektupları sadece belirlenen iş için hüküm ve sonuç doğurur. Teminat mektubunun amacı dışında kalan işler yönünden teminat mektubunun herhangi bir karşılığı bulunmamaktadır. Teminat mektubu, taahhüt edilen işin yerine getirilmemesi ya da eksik veya sözleşmeye uygun yerine getirilmemesi halinde teminatı veren kurum tarafından parasal karşılığı alacaklıya ödenir.

Teminat verme ya da teminat mektubu uygulaması daha çok büyük çaplı işlerin yerine getirilmesinde söz konusu olmakla birlikte sıklıkla ihalelerde ya da zamana yayılmış işlerin ifasında da teminat ya da teminat mektubu uygulamasına yer verilmektedir.

Teminat ve Teminat Mektubu Haczi Mümkün Müdür?

Teminat bedeli ve teminat mektubu, amaçları aynı olan ancak nitelikleri itibariyle birbirinden farklı iki kavramdır. Bu nedenle nakit teminat bedelinin haczi ve teminat mektubunun haczi konusunu iki ayrı başlık altında yazmak yararlı olacaktır.

1-Nakit Teminata Haciz Konulabilir Mi?

Teminat bedeli, nakit para olmakla birlikte, taahhüt edilen işin sonuna kadar ne alacaklı ne de borçlu tarafından bu paranın üzerinde tasarrufta bulunulamamaktadır. Çünkü bu para, bir anlamda şartlı olarak alacaklının uhdesine terk edilmiştir. Daha açık ifadeyle taahhüt edilen işin yerine getirilmemesi ya da eksik veya sözleşmeye uygun olarak ifa edilmemesi halinde bu para nakit hale gelecek ve alacaklı tarafından kullanılabilecektir. Dolayısıyla taahhüt edilen işin sonuna kadar bu para, borçlunun uhdesinden çıkmış alacaklının uhdesine terk edilmiş durumdadır. Bu bilgi ışığında, teminat bedelinin haczi mümkün müdür sorusunu şöyle cevaplayabiliriz:

Kural olarak teminat bedeli olarak yatırılan teminat bedeli haczedilemez. Ancak alacaklıya taahhüt edilen işin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmesi halinde teminat bedeli borçluya geri iade edilecektir. İşte bu teminat bedeli iade edilirken teminat bedeli haczedilebilir. Peki teminat bedelinin haczedilmesi için ne yapmak gerekiyor?

Teminat bedelinin haczedilmesi için icra müdürlüğü aracılığıyla borçlunun teminat bedeli neredeyse o yere “teminat bedelinin taahhüt edilen işin bitimi itibariyle borçluya iade edilmeyerek icra müdürlüğünce belirlenen hesaba aktarılması” şeklinde bir yazı gönderilmelidir. Bu yazı üzerine teminat bedelini elinde bulunduran kişi ya da şirket, bu parayı taahhüt edilen işin sözleşmeye uygun olarak sona ermesinden itibaren icra müdürlüğüne vermek zorundadır. Şayet taahhüt edilen iş sözleşmeye uygun olarak tamamlanmaz ise teminat bedeli alacaklının olacağından bu paraya haciz konulamayacaktır.

2-Teminat Mektubuna Haciz Konulabilir Mi?

Yargıtay’ın verdiği pek çok kararda şu vurgulanmaktadır. Teminat mektupları, hangi iş için verilmişse o işin teminatını teşkil ettiğinden sadece bu işten kaynaklanan durumlarda haczedilebilir. Örneğin (A) şirketi, (B) şirketine taahhüt ettiği iş için (C) bankasından teminat mektubu alsın. Eğer (A) şirketi, taahhüt ettiği işi sözleşmeye uygun olarak yerine getirmez ise (B) şirketi, teminat mektubunun paraya çevrilmesini (C) bankasından isteyebileceği gibi teminat mektubu hakkında icra takibi de yapabilir. Ancak bu sözleşmeye taraf olmayan 3. kişi gelerek teminat mektubunu haczedemez. Daha açık ifadeyle, (A) şirketinden alacaklı olan (D) şirketi teminat mektubuna haciz koyduramaz. Çünkü (C) bankası teminat mektubunu sadece (A) ile (B) arasındaki iş için vermiştir.

Teminat mektubunun garanti edilen iş ile ilgili olmayan kişilerce neden haczedilemeyeceğini daha teknik olarak şöyle açıklayabiliriz. Teminat mektupları kıymetli evrak niteliğinde değildir. Teminat mektubu, banka ile muhatap arasında garanti sözleşmesi niteliğinde olup amacı, muhatabın taahhüt edilen iş nedeniyle uğrayabileceği zararın tazminini sağlamaktır. Banka ile muhatap dışında 3.kişilerin bu sözleşmeden bir rolü ve yeri yoktur. Bu nedenle, teminat mektubunu veren banka, sözleşmeye taraf olmayan 3. kişinin zararından sorumlu olamaz. Teminat mektubu ile 3.kişi lehine doğmuş veya doğacak bir hak bulunmadığından, bankanın garanti verdiği kişinin bir başkasına olan borcundan dolayı sorumlu tutulamaz ve teminat mektubu haczedilemez.

Peki teminat mektubu ne zaman haczedilebilir?

Teminat mektubu, sadece taahhüt edilen işi garanti ettiğinden, bu işle bağlantılı olan zararlar için haczedilebilir.

Mahkemeye Yatırılan Teminatın Haczi?

Bazı durumlarda mahkeme bir dava koşulu olarak belirli bir teminatın gösterilecek hesaba yatırılmasını isteyebilir. Bu gibi durumlarda dava sonunda ya da davanın devamı sırasında mahkeme teminatın tekrar iadesine karar verebilir. İşte mahkemeye yatırılan bu teminata haciz koyabilmek için icra müdürlüğü tarafından başlatılan icra takibi hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra, teminat bedelinin geri iade edilmeyerek icra müdürlüğüne aktarılması yönünde bir karar verilmesini yazı ile talep etmesi gerekiyor. Bu durumda mahkeme, teminatın iadesi halinde icra müdürlüğüne aktarılması yönünde bir karar verecek ve bu şekilde haciz işlemi gerçekleşmiş olacaktır.

İdarece Alınan Teminatlar Haczedilemez ve İhtiyati Tedbir Konulamaz

Kamu kurumlarına taahhüt edilen işler için verilen teminatlar ister nakit isterse mektup şeklinde olsun hiç bir şekilde hacze konu olamayacakları gibi ihtiyati tedbire de konu olamazlar. Sadece nakit teminat varsa (ki genelde böyle bir uygulama yoktur), bu durumda iş sözleşmeye uygun yapılıp bittiğinde teminat serbest kalacağı için anında icra konulması için icra müdürlüğünce bu kuruma yazı gönderilmelidir.

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorumu sen yap!

Tüm yorumları göster

Bir cevap yazın